Project Grindwinnings Comité

Historiek

1920

Na de Eerste Wereldoorlog is de grindontginning begonnen in het Maasland. Beton was aan een opmars bezig als bouwmateriaal. En ook in de steenkoolmijnen was er heel wat grind nodig. Ontgrinding gebeurde in het zomerbed van de Maas en was eerder kleinschalig.

1960

Vanaf de jaren ’60 worden er autostrades aangelegd, worden industrie en woningen wederopgebouwd en zijn er de deltawerken in Nederland. De winningen in de Maasvallei worden grootschaliger en gebeuren nu vooral in de uiterwaarden van de Maas.

In Kinrooi (Ophoven – Geistingen – Kessenich) en Maaseik kunnen binnenschepen rechtstreeks beladen worden, waardoor ze onmiddellijk de bevaarbare Maas op kunnen. Er zijn grootschalige grindwinningen in deze beide gemeenten, evenals in Dilsen-Stokkem en Maasmechelen.

1970

Begin jaren zeventig werd binnen een intercommunale (IML) een fonds opgericht. Het was een antwoord op de stijgende onrust bij omwonenden en organisaties over de grootschaligheid van de grindontginning.

Dit fonds werd gevoed door geldelijke afdrachten per ton grind van de grindontginning. De meerderheid van de toenmalige grote grindbedrijven traden op vrijwillige basis toe tot dit systeem. Met dit geld werden herinrichtingsplannen opgesteld en oude exploitaties geherstructureerd.

De heraanvulling van groeves door de exploitant met de bovengrond van zijn groeve werd hier eveneens door betaald.

Enkele voorbeelden van gebieden die in die periode ontgonnen en heraangelegd zijn:

Kinrooi (Kessenich, Geistingen, Ophoven):

• grootschalige waterrecreatie (zeilen) met jachthaven en camping: "De Spaanjerd"

Maaseik:

• snelle waterrecreatie (motorboten, waterski), zeer grote camping, groot dagstrand: "De Heerenlaak"

Dilsen-Stokkem (Rotem):

• het natuurgebied rond de oude Bichterweerdplas.

1990

In 1993 worden in een grinddecreet nieuwe zones aangeduid. In Maasmechelen zijn dit de berggrindwinningen in de Mechelse Heide (Noord en Zuid), in Dilsen-Stokkem de Meerheuvel, in Kinrooi de Boterakker en in Maaseik de Heerenlaak. Deze gebieden konden tot 2011 worden ontgonnen.

Ook werd binnen dit Grinddecreet een Grindfonds opgericht. Net zoals vroeger werd dit fonds gevoed door geldelijke afdrachten per ton grind van de grindontginning, maar in tegenstelling tot voorheen gebeurt deze afdracht nu niet meer op vrijwillige basis. Alle exploitanten, betrokken bij de grindwinning in het Limburgs Maasland, werden vanaf nu verplicht om deze afdracht te betalen. De heraanleg van het gewenste, nieuwe reliëf na ontgrinding gebeurt door de betrokken exploitanten. De verdere herinrichting (aanleg van wegen en paden van verdere infrastructuren evenals de groenaanleg) gebeurt middels de middelen opgebouwd binnen het Grindfonds.

2009–2019

Op 3 april 2009 keurde de Vlaamse regering een aanpassing van het Grinddecreet goed. Projectgrindwinning wordt gekoppeld aan de realisatie van een maatschappelijk project van groot openbaar belang dat op zichzelf niet gericht is op het winnen van grind.

De grindwinning op zich is dus niet langer het uitgangspunt, maar wel de ontwikkeling van een nieuwe nabestemming waarvoor er een brede maatschappelijke consensus bestaat. I.p.v. het doel van een project wordt grindwinning een middel om een project te kunnen realiseren. De realisatie van een dergelijk maatschappelijk project van groot openbaar belang wordt niet meer gefinancierd via het Grindfonds. De exploitanten, die instaan voor de grindwinning in een dergelijke gebied, staan ook in voor de volledige uitvoering van de gewenste herinrichting. Er wordt een Projectgrindwinningscomité (PGC) opgericht ter begeleiding, opvolging en procesbewaking van dergelijke maatschappelijke projecten van groot openbaar belang. In dit comité zetelen vertegenwoordigers van de provincie, de zes Limburgse grindgemeenten, de landbouw, de milieubewegingen en de grindexploitanten. Zij beslissen samen met de initiatiefnemers van een project of een bepaald project al dan niet beschouwd kan worden als een maatschappelijk project van groot openbaar belang. Een ambtenaar van de afdeling bevoegd voor natuurlijke rijkdommen, woont de vergaderingen van het projectgrindwinningscomité bij als raadgever.

Naast deze projectgrindwinning, die eind 2019 nog niet was opgestart, werd nog steeds verder gewerkt aan het herbestemmen van de oudere grindzones. Eind 2019 was het merendeel van deze oudere grindzones nagenoeg heringericht. In de komende jaren zullen de laatste herinrichtingswerken in deze zones plaatsvinden.

Elerweerd

Project voorstel

Elerweerd: maatschappelijk project van groot openbaar belang met projectgrindwinning.

Procedure

De initiatiefnemers van het project Elerweerd zijn de grindexploitanten, verenigd onder de naam Steengoed Projecten cvba, in samenwerking met het ‘Strategisch Project Maasvallei Grensverleggend‘ van het Regionaal Landschap Kempen en Maasland.

Het PGC heeft het door de initiatiefnemers voorgelegde projectvoorstel Elerweerd bestudeerd en nadat de nodige randvoorwaarden waren geformuleerd, werd het voorstel op 5 oktober 2012 door het PGC goedgekeurd en vervolgens overgemaakt aan de Vlaamse Regering. Op 19 juli 2013 keurde de Vlaamse Regering het projectvoorstel goed.

In opdracht van de Vlaamse Regering werd vervolgens het benodigde gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) opgemaakt. Op 2 februari 2018 besliste de Vlaamse Regering tot de definitieve vaststelling van dit GRUP ‘Maasvallei van Stokkem tot Heppeneert – Deelgebied 1. Projectgrindwinning Elerweerd’ in Dilsen-Stokkem en Maaseik.

Steengoed Projecten liet in tussentijd het voor de geplande ontgrinding benodigde project-MER uitwerken en diende eind 2018 een aanvraagdossier in voor uitvoering van dit project. Op 20 maart 2019 verleende de deputatie van de provincie Limburg de omgevingsvergunning en op 14 mei 2019 lag tot slot ook het ministerieel besluit voor inzake vergunning voor deze projectgrindwinning. Dit besluit werd in het kader van de beoogde zandwinning op 1 oktober 2019 nog bijgestuurd.

Uitvoering

De voorbereidende werken voor uitvoering van het project werden medio 2019 opstart: de verwerkingsinstallatie werd gebouwd, het aan de ontgrinding voorafgaand archeologisch onderzoek werd opgestart en ook werd een aanvang gemaakt met de aanleg van de transportbanden en werfwegen. De ontginningswerken werden eind 2019 opgestart.

Folder

Bekijk de folder van Project Elerweerd (pdf)

Over PGC

Het Projectgrindwinningscomité (PGC) focust zich op maatschappelijke projecten van groot openbaar belang waarvan de realisatie gepaard gaat met grindwinning.

Het PGC formuleert de randvoorwaarden waaraan een project dient te voldoen om als maatschappelijk project van groot openbaar belang te worden erkend, het evalueert de door diverse initiatiefnemers ingediende projectvoorstellen en keurt deze al of niet goed.

Projectvoorstellen die goedgekeurd worden in het PGC, worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Vlaamse regering die projecten al dan niet groen licht kan geven.

 

Na goedkeuring door de Vlaamse regering bewaakt het PGC het verder proces: vanaf de projectgrindwinning tot de uiteindelijke herinrichting van het gebied.

In het PGC zitten twee vertegenwoordigers van de Limburgse deputatie, de burgemeesters van de zes Limburgse grindgemeenten en vertegenwoordigers van de grindsector, van landbouworganisaties en van milieuverenigingen. Een ambtenaar van de afdeling bevoegd voor natuurlijke rijkdommen, woont de vergaderingen van het PGC bij als raadgever.

Gedeputeerde Bert Lambrechts zit het comité voor.

Het Elerweerd-project is een project dat gerealiseerd zal worden op grondgebied van Dilsen-Stokkem en Maaseik. Initiatiefnemers zijn Steengoed Projecten cvba en Strategisch Project Maasvallei.

projectdetails »